Władysław Kałużny nauczyciel z powołania

Zapach historii- lokalna archiwistka Karina Lisiecka 



Są ludzie, o których pamięć warto pielęgnować – przywoływać ich historie, opowiadać o ich dokonaniach i dbać o to, by nie zostali zapomniani. Bez wątpienia do takich postaci należy Pan Władysław Kałużny. Pełnił funkcję wieloletniego nauczyciela oraz dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 i Szkoły Podstawowej nr 2, a przede wszystkim pozostawał oddanym społecznikiem i człowiekiem o wielkim sercu, szczególnie wrażliwym na potrzeby dzieci i młodzieży. Z pełnym przekonaniem można powiedzieć, że odegrał kluczową rolę w odbudowie życia edukacyjnego w Aleksandrowie Łódzkim po II wojnie światowej.

W tym roku przypada 130. rocznica urodzin Pana Władysława Kałużnego, co stanowi doskonałą okazję do przypomnienia sylwetki tego niezwykłego nauczyciela — pedagoga, którego byli uczniowie do dziś darzą ogromnym sentymentem i wdzięcznością.

Początki pracy
pedagogicznej
Pierwsze wzmianki o Władysławie Kałużnym pochodzą z 1920 roku — czasu, gdy szkoła w Aleksandrowie Łódzkim mieściła się na rogu ulic Warszawskiej i Kościelnej (dzisiejszej Wojska Polskiego). Już wtedy, jako zaledwie 24-letni nauczyciel, wyróżniał się nie tylko sumiennością, ale przede wszystkim wyjątkową wrażliwością na potrzeby uczniów. Był jednym z pięciu pedagogów pracujących pod kierunkiem Apolinarego Wieczorka — i od początku dawał się poznać jako człowiek, dla którego nauczanie było prawdziwym powołaniem.
Przed wojną – pierwsze doświadczenia kierownicze
Na krótko przed wybuchem II wojny światowej objął stanowisko kierownika szkoły w Bedoniu. Jednak dopiero lata powojenne w pełni ukazały jego niezwykłe oddanie, siłę charakteru i głębokie poczucie odpowiedzialności za młode pokolenie.

Powrót do szkoły w zniszczonym mieście
7 lutego 1945 roku, decyzją Inspektoratu Szkolnego kierowanego przez Leopolda Sasa oraz Kazimierza Kejnę, Władysław Kałużny objął kierownictwo Szkoły Podstawowej nr 1. Stanął wówczas przed ogromnym wyzwaniem — odbudowy życia edukacyjnego w zniszczonym wojną mieście. Brakowało wszystkiego: sal, ławek, książek i nauczycieli.

Pierwsze dni odbudowy edukacji
Mimo to już 12 lutego 1945 roku, dzięki jego determinacji i niezwykłemu zaangażowaniu, szkoła rozpoczęła działalność. Do nauki zgłosiło się 441 dzieci, a przez pierwsze dni był jedynym nauczycielem. Zorganizował 11 oddziałów, dbając o to, by każde dziecko miało dostęp do edukacji. Był nie tylko organizatorem, ale przede wszystkim opiekunem i wychowawcą — człowiekiem, który rozumiał, jak wielką wartością jest nauka w trudnych powojennych realiach. Jako członek Zarządu Miejskiego aktywnie uczestniczył w odbudowie infrastruktury oświatowej. To m.in. dzięki jego staraniom szkoła została przeniesiona do budynku przy ulicy Pabianickiej 36. Zrezygnował nawet z własnego mieszkania w budynku szkoły, by stworzyć dodatkową salę lekcyjną — gest, który najlepiej pokazuje, jak bardzo dobro uczniów stawiał ponad własne potrzeby.

Szkoła jako centrum życia społecznego
Z inicjatywy Kałużnego powstała także pierwsza Biblioteka Miejska, a szkoła szybko stała się centrum życia społecznego. Działała drużyna harcerska, Koło P.C.K., świetlica oraz system dożywiania dzieci. Był to człowiek, który patrzył na edukację szeroko — jako proces kształtowania nie tylko wiedzy, ale i charakteru młodego człowieka.

Nauczyciel, wychowawca, autorytet
Szczególnie wyraźnie charakter i pedagogiczne powołanie Władysława Kałużnego ujawniały się w sposobie, w jaki prowadził zajęcia. Jako nauczyciel języka polskiego, historii i języka rosyjskiego przede wszystkim kształtował w uczniach miłość do literatury, poprawnej polszczyzny i kultury słowa. Z niezwykłą konsekwencją dbał o poziom językowy swoich wychowanków, przykładając szczególną wagę do gramatyki i ortografii oraz precyzji wypowiedzi.
Jego lekcje wyróżniały się żywą formą i autentycznym zaangażowaniem. Potrafił zainteresować uczniów dzięki swojej charyzmie i ciepłemu, dobrze postawionemu głosowi, którym odczytywał utwory literackie — zwłaszcza dzieła Adama Mickiewicza. Szczególne miejsce zajmował „Pan Tadeusz”, którego fragmenty uczniowie nie tylko poznawali, ale również recytowali z prawdziwym zaangażowaniem, wykraczającym poza szkolny obowiązek.
Był nauczycielem, który świadomie odchodził od schematów. Zachęcał do samodzielnego myślenia, inicjował dyskusje i uczył odwagi w wyrażaniu własnych opinii. Historię Polski przedstawiał nie tylko poprzez daty i wydarzenia, ale także poprzez własne doświadczenia i opowieści, czyniąc ją bliższą i bardziej zrozumiałą dla młodych ludzi.

Wpływ na uczniów i trwałe dziedzictwo
Dzięki takiemu podejściu pozostawiał trwały ślad w życiu swoich uczniów. Wiedza i umiejętności wyniesione z jego lekcji niejednokrotnie przekładały się na dalsze sukcesy edukacyjne i zawodowe, a on sam zapisał się w ich pamięci jako nauczyciel wyjątkowy — mentor, który nie tylko uczył, ale inspirował i kształtował postawy na całe życie.

W latach 1945–1955, podczas swojej pracy w Szkole Podstawowej nr 1, odegrał kluczową rolę w odbudowie szkolnictwa w Aleksandrowie Łódzkim. Jego wysiłki przyczyniły się do stworzenia stabilnych fundamentów edukacji w mieście, które podnosiło się z wojennych zniszczeń.

Dalsza praca i działalność w Szkole Podstawowej nr 2
Po przejściu do Szkoły Podstawowej nr 2 nadal z oddaniem realizował swoją misję. Dbał o rozwój kadry nauczycielskiej, poprawę warunków nauki oraz bezpieczeństwo uczniów. Rozwijał bibliotekę szkolną, organizował życie społeczne młodzieży i angażował ją w działania na rzecz wspólnoty.

Władysław Kałużny był nauczycielem z powołania i oddanym społecznikiem, który wywarł ogromny wpływ na kolejne pokolenia oraz odbudowę edukacji w Aleksandrowie Łódzkim po II wojnie światowej. Jego życie i działalność przypominają, jak wielką wartość ma edukacja oparta na pasji, zaangażowaniu i trosce o drugiego człowieka.

Władysław Kałużny urodził się 18.08.1896, a zmarł 19.01.1992 r.